OKB (Obsesif Kompulsif Bozukluk): Bir Zihnin İçinden

Kapıyı kilitledin.

Ama gerçekten kilitledin mi?

Kilitledin. Anahtarı çevirdin. Sesi duydun.

Ama ya düzgün kapanmadıysa?

Geri dön kontrol et.

Kontrol ettin. Kilitli.

Ama ya kontrol ederken yeterince dikkat etmedin?

Bir kez daha.

Tamam, şimdi kilitli olduğuna eminsin.

...

Gerçekten emin misin?

Arabaya bindin. Yola çıktın. Ama o düşünce geri geldi.

Ya açıksa?

Dön. Bir kez daha bak.

Geç kalıyorsun. Ama dönmezsen içindeki gerginlik dayanilmaz olacak.

Dönüyorsun.

Az Önce Okuduklarınız, OKB’nin Zihnin İçinden Görünüşüdür

Yukarıdaki düşünce döngüsü, OKB yaşayan bir kişinin zihninin birkaç dakikasıdır. Dışarıdan bakıldığında “neden sürekli kontrol ediyor?” denebilir. İçeriden bakıldığında ise kişi kendi düşüncelerinin tutsağı olabilir.

OKB, iki temel bileşenden oluşur:

Obsesyonlar: İstenmeyen, tekrarlayan, rahatsız edici düşünceler, imgeler ya da dürtüler. Kişi bunları saçma bulur ama durduramaz.

Kompulsiyonlar: Obsesyonların yarattığı kaygıyı azaltmak için yapılan tekrarlayan davranışlar ya da zihinsel ritüeller. Kontrol etmek, saymak, sıralamak, el yıkamak, onay aramak.

Kritik nokta: Kompulsiyon, kaygıyı geçici olarak azaltır. Ama beyne “bu tehlike gerçekmiş” mesajını gönderir. Böylece döngü büyür.

OKB’nin Görünmeyen Yüzleri

OKB denince akla genellikle temizlik ya da düzen takıntısı gelir. Ama OKB bundan çok daha geniştir:

Zarar obsesyonları: “Ya sevdiğim birine zarar verirsem?” düşüncesi. Kişi şiddete eğilmli değildir; tam tersi, bu düşünceden dehşet duyar. Ama düşünceyi durduramaz.

Cinsel obsesyonlar: İstenmeyen, rahatsız edici cinsel düşünceler ya da imgeler. Kişi bunları kendinin olarak deneyimleyemez ; yabancı, iğrenç ve korkutucu bulabilir

Varoluşsal / felsefi obsesyonlar: “Gerçeklik gerçek mi?” “Bilincim neden var?” gibi soruların döngüsel, zorlantılı tekrarlar

Saf obsesyonlar  (Pure O): Görünür kompulsiyon yoktur. Ama kişi zihinsel ritüeller yapar: kontrol etme, analiz etme, güvence arama, zihinsel gözden geçirme.

Bu türler, utanç yüzünden en geç yardım aranan OKB formlarıdır. Kişi, düşüncelerini paylaşmaktan korkabilir: “Ya beni tehlikeli biri sanırlarsa?”

Beyne Yeni Bir Mesaj Öğretmek

OKB ile ilgili psikolojik danışmanlık/klinik sürecininde en etkili ve yaygın yöntemlerden biri Maruz Bırakma ve Tepki Önleme (ERP)’dir

Maruz Bırakma ve Tepki Önlemenin (ERP) mantığı şudur:

-Obsesyonu tetikleyen duruma kontrollü biçimde maruz kalınır (kapıyı kilitleyip uzaklaşmak).

-Kompulsiyonu yapmaması istenir (geri dönüp kontrol etmemek).

-Kaygı yükselir  ve sonra kendi kendine düşer.

Bu döngü tekrarladıkça beyin şunu öğrenir: “Kompulsiyonu yapmadım ve kötü bir şey olmadı. Demek ki bu düşünce tehlikeli değilmiş.

Bu yöntem başlangıçta  zor olabilir. Rahatsız edicidir. Ama araştırmalar, OKB danışanlarının %60-70’inde belirgin iyileşme sağladığını göstermektedir.

Farmakoterapi: Yüksek doz SSRI (genellikle depresyon dozunun üzerinde) etkili olabilir. İlaç + ERP kombinasyonu en güçlü kanıt tabanına sahiptir.

OKB Yaşayan Birinin Yakınıysanız

-Güvence vermeyin: “Merak etme, kapı kilitli” demek yardım gibi görünür ama kompulsiyonu besler. Kişi, dış güvenceye bağımlı hale gelebilir.

-Ritüellere katılmayın: “Tamam, bir kez daha kontrol et” demek, döngüyü güçlendirir.

-Anlayış gösterin: OKB bir tercih değildir. Kişi, düşüncelerinden sizin kadar hatta daha çok rahatsız olabilir.

-Tedaviyi destekleyin. ERP sürecinde kişi yoğun kaygı yaşayacaktır. Yanında olun ama ritüele ortak olmayın.

OKB, düşüncelerin kontrolü ele geçirdiği bir bozukluktur.

Ama düşünceleriniz siz değilsiniz. Ve uzman desteği ile bu düşüncelerin gücü azalabilir.

O kapıya geri dönmemek öğrenilebilir. Ve o öğrenme, özgürlüğün anahtarını verebilir.